Ik was een jaar of zestien toen ik mezelf in een studie over de diverse Berber volkeren van Noord en Midden Afrika stortte. Al snel werd mijn aandacht getrokken door de Touareg of Tuareg die voornamelijk in Libië, Zuid Algerije, Niger, Mali en Burkina Faso leven maar ook in Noord Nigeria. De Tuareg staan bekend als 'de Blauwe mannen van de woestijn' door hun met Indigo gekleurde gewaden en sluiers. Door de kleurstof verkleurt ook hun huid naar een blauwtint.
Opvallend is dat binnen de Tuareg het de mannen zijn die gesluierd door het leven gaan en niet de vrouwen. De vrouwen staan binnen de Tuareg stammen in hoog aanzien. Zij dragen prachtige diep blauw-zwarte gewaden en hebben vaak gezichtsversieringen gemaakt met Henna. De Tuareg hebben een eigen taal; Tamasheq, dat verwant is aan de Afro-Asiatische Berbertalen. Ze zijn een semi Normadisch volk dat, historische gezien, een belangrijke rol gespeeld heeft wat in het verspreiden van de Islam in Nood Afrika. Toch geeft de Tuareg een geheel eigen invulling aan de Islam, verweven met aspecten uit een ouder Berber-geloof.
De Tuareg kent een traditioneel clan- of stammenstelsel,met daarin een eigen hiërarchie en kasten systeem die zeer hecht is. Zo zijn er Stamleiders, Nobelen, semi-Nobelen, Vazallen tot zelfs een laagste rang van Slaven. Deze laatste worden overigens goed behandeld en maken tegenwoordig (in hun nazaten) een vast onderdeel uit van de stam. Zij het dan in lage kaste.
De Tuareg staan eveneens bekend om hun geheel eigen kunststijl en zilversmeden. Ze maken in versieringen voornamelijk gebruik van geometrische figuren en lijnen. Ze dragen voornamelijk zilver dat geluk en voorspoed zou brengen. Daarnaast is het zilveren "Tuareg kruis" één van de meest eigen en bekendste sieraden. Het woord 'kruis' is er door de christenen aan gegeven, zelf noemen ze het een 'kompas' of in hun taal; 'tanaghilt' of 'zakkat' (Het 'Agadez Kruis' aka'Croix d'Agadez'). De 'kruizen' verschillen onderling nog wel wat, afhankelijk uit welke stam de maker komt. Zo heeft elke stam zijn 'eigen' vormgeving, vergelijkbaar met de Tartans van de Schotse clans. Een kenner zal dus vrij snel zien van welke regio het 'kruis'afkomstig is.
De Symboliek
Het Tuareg kompas is een samenstelling van een aantal symbolieken. Naar vermoeden zit het Ankh symbool uit het oude Egypte in de basis van het ontwerp. Daarnaast staat de gekantelde vierkant in het ontwerp, met op elke hoek een knop of punt, voor de vier windrichtingen. Veelal is in het hart van dit vierkant een vijftal punten geslagen die voor de vijf elementen staan. De grote ring aan bovenzijde kan zowel voor de kosmische baarmoeder als het alziend oog staan, daar bijgeloof, oude religie en islam in elkaar over vloeien. De Driehoek die in het ontwerp is terug te vinden is tevens een verwijzing naar de vagina en het gehele ontwerp oogt als 'stilistische vrouw' waarmee ook het scheppende, vrouwelijke energie wordt aangehaald waarmee het als amulet als vruchtbaarheidssymbool fungeert. Het Tuareg compas/kruis heeft dus meerdere betekenissen en kan door zowel man als vrouw gedragen worden. Een vrouw zal het dragen om het boze oog af te weren en om vruchtbaarheid af te smeken. De man zal het dragen om zijn weg door het leven te vinden, geluk af te smeken en om zijn innerlijke kracht te versterken.
Een Tuareg kompas wordt veelal van vader op zoon doorgeven of door vader aan hun zonen geschonken op het moment dat zij op eigen benen gaan staan. Meestal is dat rond dezelfde tijd waarop een zoon een sluier gaat dragen, wat het officiële moment is waarop hij de volwassen-man in zichzelf omarmt. Een feestelijk en ritueel moment waarin de vader iets zegt in de geest van; “Son, I give you the four directions, as no one knows where your path will end.”
BRON: Uit verzamelde bronnen en zelfstudie.
